Ζαν Φρανσουά Μιλλέ, Οι σταχομαζώχτρες, 1857, Λάδι πάνω σε μουσαμά, 83,8 x 111 εκ. Μουσείο Ορσαί, Παρίσι.

Στις ακαδημίες ίσχυε η ιδέα πως τα αξιοπρεπή έργα έπρεπε να παριστάνουν αξιοπρεπή πρόσωπα και πως οι εργάτες και οι χωρικοί ήταν κατάλληλα θέματα μόνο για έργα ηθογραφίας στην παράδοση των Ολλανδών δασκάλων. Την Εποχή της Επανάστασης του 1848, μια ομάδα καλλιτεχνών συγκεντρώθηκε στο γαλλικό χωριό Μπαρμπιζόν, για να ακολουθήσει τις ιδέες του Κόνσταμπλ, κοιτάζοντας τη φύση με καινούρια μάτια. O Francois Millet (1814-1875) είχε την ιδέα να χρησιμοποιήσει στις ανθρώπινες μορφές του τις αρχές του Κόνσταμπλ για το τοπίο. Ήθελε να ζωγραφίσει επεισόδια από τη ζωή των χωρικών όπως ήταν πραγματικά, να ζωγραφίσει άντρες και γυναίκες να δουλεύουν στα χωράφια. Είναι περίεργο σήμερα το ότι μια τέτοια πρόθεση θεωρήθηκε επαναστατική, στην τέχνη όμως του παρελθόντος οι χωρικοί ήταν γενικά πρόσωπα κωμικά, όπως τους είχε ζωγραφίσει ο Μπρέγκελ. Το έργο Σταχομαζώχτρες, δεν υπάρχει δραματικό επεισόδιο, ούτε η εικονογράφηση κάποιας ιστορίας. Απλώς τρείς μορφές που δουλεύουν σκληρά σε ένα χωράφι όπου γίνεται ο θερισμός. Οι τρεις γυναίκες δεν είναι ούτε όμορφες ούτε χαριτωμένες. Δεν υπάρχει τίποτα στην εικόνα που να αναφέρεται σε κάποιο βουκολικό ειδύλλιο. Οι γυναίκες κινούνται αργά και βαριά, αφοσιωμένες στη δουλειά τους. Ο Μιλλέ έκανε ότι μπορούσε για να δώσει έμφαση στην τετράγωνη, βαριά φτιαξιά τους και τις μετρημένες τους κινήσεις. Τις έπλασε στέρεα, με απλά περιγράμματα, με φόντο τη φωτεινή, ηλιόλουστη πεδιάδα. Έτσι, οι τρεις του χωριάτισσες απέκτησαν μιαν αξιοπρέπεια πιο φυσική και πιο πειστική από τους ακαδημαϊκούς ήρωες. Η διάταξη, που με την πρώτη ματιά μοιάζει τυχαία, υπογραμμίζει αυτή την εντύπωση της ήρεμης στάσης. Υπάρχει ένας υπολογισμένος ρυθμός στην κίνηση και στην τοποθέτηση των μορφών, που δίνει σταθερότητα στην όλη σύνθεση και μας κάνει να νιώσουμε πως ο ζωγράφος αντιμετώπισε την εργασία του θερισμού σαν ένα επεισόδιο επίσημο και σημαντικό. Ήθελε να μας κάνει να καταλάβουμε την αξιοπρέπεια του μόχθου.
Πηγή: E.H.Gombrich, Το Χρονικό της Τέχνης, Μορφωτικό Ίδρυμα Εθνικής Τράπεζας, Αθήνα 1999, Δημ.Κεντρ.Βιβλ.Σπάρτης